De dood treft ons allemaal, dus het is logisch dat we ons afvragen wat je ervaart op het moment dat je hart stopt met kloppen. Zie je een fel licht of overleden dierbaren? Word je geconfronteerd met alles wat je anders had willen doen? Is het vredig of juist beangstigend?
‘Life recall’
Er bestaat een gezegde dat je leven aan je ogen voorbijflitst — een fenomeen dat ook wel ‘life recall’ wordt genoemd. Mensen die een bijna-doodervaring hebben gehad, vertellen vaak dat hun hele leven als een film door hun hoofd ging. Wetenschappers hebben inmiddels bewijs gevonden dat dit inderdaad kan gebeuren op het moment dat je sterft.
Neurowetenschappers hebben namelijk de hersenactiviteit van iemand vastgelegd op het moment van overlijden en ontdekten dat de hersengolven vergelijkbaar waren met die tijdens dromen, het ophalen van herinneringen en meditatie. Is dat niet ergens geruststellend?
Hoe werkt life recall?
Een studie, gepubliceerd in Frontiers in Aging Neuroscience, wees uit dat onze hersenen actief en gecoördineerd kunnen blijven tijdens — en zelfs na — de overgang naar de dood. Het brein lijkt te reageren met een soort “geprogrammeerd” einde. Dit inzicht kwam voort uit het geval van een 87-jarige patiënt met epilepsie. Terwijl artsen een EEG gebruikten om aanvallen vast te leggen, kreeg de patiënt een hartaanval en overleed. Voor het eerst werd zo de hersenactiviteit tijdens het sterven vastgelegd.
Dr. Ajmal Zemmar, neurochirurg aan de Universiteit van Louisville, leidde het onderzoek. Hij bestudeerde de 30 seconden voor en na de hartstilstand en zag duidelijke verschillen. “We zagen veranderingen in een specifiek type hersengolven, de zogeheten gamma-oscillaties, maar ook in delta-, theta-, alfa- en bètagolven,” legde hij uit.
Processen die zorgen voor flashbacks
Gamma-, theta-, alfa- en bètagolven hangen samen met dromen, herinneringen en informatieverwerking — precies de processen die zorgen voor flashbacks. Delta-golven daarentegen horen bij diepe slaap en bepaalde bewustzijnstoestanden. “Het brein zou vlak voor de dood een laatste herinnering kunnen oproepen, vergelijkbaar met wat mensen beschrijven bij bijna-doodervaringen,” speculeerde Zemmar. Volgens hem werpt dit vragen op over het precieze moment dat het leven eindigt, en bijvoorbeeld over de timing van orgaandonatie.
Hoewel de studie maar één patiënt betrof, hoopt Zemmar dat de bevindingen troost bieden: “Hoewel onze dierbaren hun ogen sluiten en klaar lijken om te vertrekken, kan hun brein juist de mooiste momenten van hun leven opnieuw beleven.”
‘Visioning’: zien vlak voor de dood
Het zijn niet alleen flashbacks die optreden bij sterven. Veel mensen ervaren ook visioning, een fenomeen dat hospiceverpleegkundige Julie McFadden uit Los Angeles regelmatig ziet in haar werk met palliatieve patiënten. “Visioning is bijzonder,” zegt Julie. “Het gaat niet om hallucinaties of psychose. Het gebeurt bij veel mensen, het is bijna altijd troostend en de persoon is alert en bij bewustzijn.”
Ze benadrukt dat het niets te maken heeft met medicatie of zuurstoftekort. “Mensen kunnen een normaal gesprek voeren en zeggen ondertussen dat ze hun overleden vader zien die hen geruststelt dat hij hen snel komt halen.” Volgens Julie komt visioning meestal een paar weken tot een maand voor de dood voor. Haar advies aan familieleden: “Ga er gewoon in mee.”
(Bron: Metro.co.uk – Afbeelding: Unsplash)