Wie gevaccineerd werd met AstraZeneca, is mogelijk minder goed beschermd tegen besmetting met het coronavirus dan gedacht. Onderzoekers van het Universitair Ziekenhuis Gent ontdekten namelijk dat dit vaccin veel minder antistoffen opwekt in de neus — precies de plek waar het virus het lichaam binnendringt.
Die lokale afweer in de bovenste luchtwegen blijkt cruciaal. Neutraliserende antistoffen in de neus kunnen het virus al tegenhouden vóór het zich verder verspreidt in het lichaam of naar anderen. “Het coronavirus dringt ons lichaam binnen via de bovenste luchtwegen. Neutraliserende antilichamen in ons bloed maken het virus onschadelijk door de binding van de spike-eiwitten aan de menselijke cellen te blokkeren,” legt NKO-arts prof. dr. Philippe Gevaert (UZ Gent) uit.
Groot verschil met Pfizer
De studie toont een opvallend contrast tussen vaccins. Bij proefpersonen die Pfizer kregen, ontwikkelde 96 procent antistoffen in de neus. Bij AstraZeneca was dat slechts 59 procent. Volgens de onderzoekers gaat het niet alleen om hoeveel antistoffen het lichaam aanmaakt, maar ook waar. De neus vormt immers de eerste verdedigingslinie. Pfizer bleek daar niet alleen vaker antistoffen op te wekken, maar ook krachtigere. “Ook vertoonden de lokale antilichamen bij Pfizer een sterkere neutralisatie van het virale spike-eiwit dan bij AstraZeneca,” klinkt het in de studie.
Eerdere besmetting gaf geen extra voordeel
Opvallend: een eerdere coronabesmetting bood volgens het onderzoek geen extra bescherming in de neus. Zelfs mensen die covid hadden doorgemaakt én nadien gevaccineerd werden, hadden geen sterkere lokale afweer. Dat suggereert dat vooral het type vaccin bepaalt hoe goed de eerste barrière tegen het virus wordt opgebouwd. “Als de antilichamen ook ter hoogte van de neus aanwezig zijn, kunnen ze daar al een eerste barrière vormen tegen het binnendringen van het virus,” benadrukt Gevaert.
Wat betekent dit voor AstraZeneca-gevaccineerden?
De bevindingen betekenen niet dat AstraZeneca-vaccins geen nut hebben — ze beschermen nog altijd goed tegen ernstige ziekte. Maar ze kunnen minder effectief zijn in het voorkomen van infectie en overdracht via de bovenste luchtwegen. Volgens de onderzoekers onderstreept dit het belang van boosters of aanvullende bescherming, zeker nu nieuwe varianten blijven circuleren. De focus op neusimmuniteit groeit dan ook snel. Hoe sterker de afweer op de plek waar het virus binnenkomt, hoe kleiner de kans dat een besmetting zich ontwikkelt of wordt doorgegeven.
(Bron: Het Nieuwsblad – Afbeelding: Freepik)