Wetenschappers weten nu waarom bepaalde COVID-vaccins die eerder in de pandemie werden uitgerold, bij een klein aantal patiënten zeldzame bloedstolsels veroorzaakten. Omdat de coronavaccins zo snel werden ontwikkeld, bestaat er een verhoogd risico op bijwerkingen, zoals vaccin-geïnduceerde immuuntrombocytopenie en trombose (VITT).
VITT wordt veroorzaakt door antilichamen die bloedplaatjes activeren. Deze antilichamen richten zich per vergissing tegen een eiwit op bloedplaatjes, het zogenoemde platelet factor 4 (PF4), wat gevaarlijke stolselvorming kan veroorzaken. Tot deze nieuwe studie was echter onduidelijk wat precies de trigger en het mechanisme achter VITT was, dat vooral optrad na COVID-vaccins die gebruikmaken van adenovirale vectoren. Een team wetenschappers van Flinders University in Australië heeft nu vastgesteld dat VITT kan ontstaan wanneer iemand een specifieke antilichaam-genvariant heeft (IGLV3-21*02 of *03).
Specifiek gen kan VITT na vaccinatie verklaren
Een immuunsysteem dat antilichamen aanmaakt tegen een adenovirus-eiwit kan verklaren waarom slechts een klein aantal mensen biologisch vatbaar lijkt om precies die specifieke antilichaamreactie te ontwikkelen die kan “misgaan”. Volgens de onderzoekers is dit wat VITT triggert. “Door dit specifieke adenovirus-eiwit aan te passen of te verwijderen, kunnen toekomstige vaccins deze uiterst zeldzame reactie vermijden en toch sterke bescherming tegen ziekte blijven bieden,” aldus Flinders-onderzoeker dr. Jing Jing Wang.
“Een nieuw aspect van ons artikel was het gebruik van krachtige massaspectrometrische sequencing om moleculaire mimiek tussen het adenovirus-vectoreiwit en het PF4-doeleiwit te identificeren,” zegt ze.
“Dit was de ontbrekende schakel die verklaart hoe een normale immuunrespons in zeer zeldzame gevallen schadelijk kan worden.”
Doorbraakstudie
Immunoloog prof. James McCluskey van de University of Melbourne noemde het “een briljant stukje moleculair speurwerk”. “Het is de culminatie van een reeks onderzoeken die de genetische en structurele basis ontrafelen van hoe een normale immuunrespons op een viraal eiwit kan leiden tot pathogene auto-immuniteit,” voegde hij toe.
Professor Tom Gordon zegt dat het nieuwe onderzoek, gepubliceerd in The New England Journal of Medicine, een “fascinerende reis met een uitstekend internationaal team van medewerkers” vertegenwoordigt om het mysterie van deze nieuwe groep bloedstollingsstoornissen op te lossen en de ontdekkingen mogelijk te vertalen naar veiligere vaccins. Belangrijk is dat dit onderzoek nog niet voor 100 procent bewijst dat dit de enige route is waarlangs VITT ontstaat. Het kan ook nog niet volledig voorspellen wie VITT zal krijgen, of waarom slechts sommige mensen getroffen worden en de meeste niet.
(Bron: LADBible – Afbeelding: Freepik)