De Centro de Confinamiento del Terrorismo (CECOT) in El Salvador is sinds 2023 een van de meest controversiële gevangenissen ter wereld. Onder leiding van president Nayib Bukele werd deze megafaciliteit gebouwd als speerpunt in de strijd tegen bendegeweld. Die harde aanpak leverde volgens de overheid een sterke daling van criminaliteit op, maar roept tegelijk heel wat vragen op over mensenrechten en detentieomstandigheden.
Leven in extreme soberheid
Binnen CECOT leven duizenden gevangenen in bijzonder strikte en sobere omstandigheden. Ze slapen op metalen stapelbedden zonder matrassen en eten met hun handen omdat bestek niet is toegestaan. Iedereen draagt dezelfde eenvoudige outfit en hun hoofd wordt regelmatig geschoren. Volgens Miguel Sarre lijkt de gevangenis op een “betonnen en stalen put”, een uitspraak die de harde realiteit binnen de muren treffend samenvat.
Isolatie als zwaarste straf
De eenzame opsluitingscellen vormen het meest extreme onderdeel van het regime. Gevangenen die daar terechtkomen, worden volledig afgesloten van de buitenwereld en weten niet hoe lang hun straf zal duren. Ze slapen op beton en krijgen enkel licht en lucht via een klein gat in het plafond. Die totale isolatie kan zwaar doorwegen op de mentale gezondheid, omdat elke vorm van sociaal contact ontbreekt. (lees verder onder de afbeelding)
Beveiliging tot in het extreme
De gevangenis is ontworpen met één doel: ontsnapping onmogelijk maken. Volgens Ruhi Çenet, die het complex bezocht, gaat het zelfs verder dan dat. Hij stelde dat het systeem zo streng is dat het “het idee van ontsnappen uitwist”. Hoge muren, elektrische afrasteringen met duizenden volts en een netwerk van wachttorens zorgen ervoor dat elke beweging onder controle staat.
Succes én controverse
De Salvadoraanse regering wijst op de resultaten van haar beleid: minder geweld en een veiliger land. Tegelijk groeit internationaal de kritiek. Mensenrechtenorganisaties waarschuwen voor overbevolking, gebrek aan rechtszekerheid en mogelijke schendingen van internationale normen. Vooral het massaal opsluiten van verdachten zonder duidelijk proces ligt onder vuur.
Symbool van een groter debat
CECOT is daardoor uitgegroeid tot meer dan een gevangenis alleen. Het is een symbool geworden van de vraag hoe ver een overheid mag gaan in de strijd tegen criminaliteit. Voorstanders zien het als een noodzakelijke en doeltreffende aanpak, terwijl tegenstanders vrezen dat fundamentele rechten onder druk komen te staan. De waarheid ligt ergens tussen die twee visies, maar het debat is duidelijk nog lang niet voorbij.