Kunstmatige intelligentie kan de arbeidsmarkt de komende jaren volledig op zijn kop zetten, maar volgens computerwetenschapper Roman Yampolskiy onderschatten veel mensen nog hoe ver die verandering kan gaan. De AI-veiligheidsexpert en professor aan de University of Louisville voorspelt dat AI-systemen en humanoïde robots uiteindelijk bijna alle menselijke arbeid technisch zouden kunnen overnemen.
In zijn meest extreme scenario zou de werkloosheid binnen ongeveer vijf jaar zelfs richting 99 procent kunnen gaan. Yampolskiy benadrukt daarbij wel dat het bestaan van de technologie niet automatisch betekent dat bedrijven haar ook onmiddellijk overal zullen inzetten.
“Hoe snel word jij vervangen?”
Volgens Yampolskiy verschilt deze technologische revolutie fundamenteel van eerdere automatiseringsgolven. Wanneer vroeger een bepaald beroep verdween, konden werknemers zich doorgaans omscholen voor ander werk. Als AI zowel kantoorbanen als programmeerwerk, transport en uiteindelijk fysieke arbeid kan uitvoeren, zou dat alternatief volgens hem steeds kleiner worden.
“De echte vraag is: hoe snel word jij vervangen?”, stelde hij tijdens The Diary of a CEO. Uiteindelijk zouden vooral functies kunnen overblijven waarbij mensen bewust verlangen dat een andere mens het werk uitvoert, bijvoorbeeld vanwege persoonlijk contact.
Hoe gaan we onze dagen invullen?
Zo’n scenario zou niet alleen enorme gevolgen hebben voor onze inkomsten, maar ook voor de manier waarop we onze dagen invullen. Yampolskiy vraagt zich af wat mensen zouden doen wanneer tientallen uren die momenteel aan werk en alles eromheen worden besteed plots vrijkomen. Hij spreekt daarbij over mogelijk 60 tot 80 uur vrije tijd per week. Dat klinkt aantrekkelijk, maar volgens hem creëert het meteen nieuwe vragen: waar halen mensen hun inkomen vandaan, welke betekenis krijgt het dagelijks leven nog en hoe organiseer je een samenleving waarin betaald werk niet langer het centrale uitgangspunt is?
De voorspelling van Yampolskiy moet echter met een flinke korrel zout worden genomen. Grote arbeidsmarktorganisaties komen voorlopig tot veel minder extreme scenario’s. De Internationale Arbeidsorganisatie berekende in 2025 dat ongeveer één op de vier banen wereldwijd enige blootstelling heeft aan generatieve AI, maar noemt transformatie van banen waarschijnlijker dan volledige vervanging.
Het IMF schat dat ongeveer 40 procent van de wereldwijde werkgelegenheid door AI kan worden beïnvloed; bij een deel daarvan kan AI werknemers juist productiever maken in plaats van hen volledig overbodig te maken.
Hoeveel jobs gaan verdwijnen door AI?
Ook het World Economic Forum verwacht tot 2030 geen arbeidsmarkt waarop bijna iedereen zijn baan kwijtraakt. Op basis van een enquête bij meer dan duizend grote werkgevers voorspelt de organisatie dat verschillende economische en technologische ontwikkelingen samen ongeveer 92 miljoen bestaande banen kunnen verdringen, maar tegelijkertijd zo’n 170 miljoen nieuwe functies kunnen creëren.
Dat zou per saldo zelfs 78 miljoen extra banen opleveren. Onder meer AI-specialisten groeien snel in aantal, terwijl ook zorg, onderwijs, bouw en andere praktische beroepen volgens het rapport veel personeel nodig blijven hebben.
Of we binnenkort dus massaal 60 tot 80 uur extra vrije tijd krijgen, valt onmogelijk met zekerheid te zeggen. Zelfs wanneer AI technisch steeds meer menselijke taken kan uitvoeren, bepalen economische keuzes, regelgeving, kosten en maatschappelijke voorkeuren uiteindelijk hoe snel bedrijven mensen daadwerkelijk vervangen.
Recent IMF-onderzoek benadrukt bovendien dat technologische vooruitgang op zichzelf historisch gezien niet automatisch tot een kortere werkweek leidt; sociale en politieke keuzes spelen daarin een grote rol. Yampolskiy’s voorspelling schetst daarmee vooral een extreem mogelijk eindpunt van automatisering, en beslist geen vaststaand beeld van hoe ons werkleven er rond 2030 zal uitzien. (afbeelding: Magnific)